Daartoe is volgens voorganger Clive Collier (50) besloten omdat steeds meer mensen binnen en buiten de kerk zich niet meer aangesproken voelen door de klassieke vormen van kerk zijn. ,,De problemen werden pas duidelijk toen door de Alphacursus mensen tot geloof kwamen. Zij voelden zich niet erg thuis in onze zondagse kerkdiensten, want zij waren gewend geraakt aan het kerk zijn in de huiskamer, de kleine groep'', vertelt Collier. Bovendien raakten volgens hem ook steeds meer gemeenteleden uitgekeken op de kerkdienst.

Daarom heeft is vorig jaar besloten het roer om te gooien. ,,In plaats van de zondagse preek is nu een wekelijkse emailnieuwsbrief het belangrijkste communicatiemiddel tussen kerkleiding en gemeente'', vertelt Collier. ,,Daarin geven we onderwijs en leggen we de Bijbel uit. De gemeenteleden kunnen zelf kiezen op welke manier zij daarmee aan de slag willen. Sommigen zijn lid van een celgroep en praten daar over het thema door. Anderen gaan naar een doordeweekse bijeenkomst die wij in een café organiseren; weer anderen geven de voorkeur aan samenkomst die meer wegheeft van een klassieke kerkdienst.''

Voorganger Clive Collier vindt het wel spannend. Sinds zijn gemeente dit jaar besloot de traditionele zondagse kerkdienst te laten vallen, staat hij elke dag weer voor verrassingen. ,,Jarenlang had ik mijn vaste plaatsje voor in de kerk, op de preekstoel. Nu wij de kerk meer als netwerk zijn gaan beschouwen, vinden overal kerkdiensten plaats. Deze week nog vierden wij tijdens onze caf‚kerkdienst met een groepje gemeenteleden het avondmaal, terwijl achterin de zaal mensen gezellig babbelend thee zaten te drinken. Persoonlijk had ik nogal wat moeite met die vorm, dus misschien moeten we dat de volgende keer anders aanpakken. Maar waar het om gaat, is dat we durven te experimenteren, dat we actief op zoek gaan naar manieren om onze omgeving te bereiken met het evangelie. Koste wat het kost.''

Voor Collier staat voorop dat iedereen toegang moet hebben tot een manier van kerk zijn die hem of haar ligt. ,,Binnenkort gaan we twee nieuwe huiskringen opstarten, die zich gaan presenteren als film- en als boekenclub. Veel mensen in dit land, ook bij ons in de gemeente, houden van films kijken en boeken lezen en willen daarover best met anderen in gesprek gaan. Als gemeente van Christus praten wij graag mee en hebben wij nog een extra boodschap ook.''

Stoffig

Het kerkelijke experiment in Hazlemere staat niet op zichzelf. Ook op andere Engelse plaatsen zoeken gemeenten naar ongewone manieren om meer mensen voor het evangelie te interesseren. Dat is ook wel nodig, want de kerkgang in Engeland loopt snel terug en de kerk kampt met een stoffig imago.

Vorig jaar nam de synode van de Anglicaanse Kerk unaniem het rapport Mission-Shaped Church (missionaire kerk) aan, met daarin een pleidooi voor dit soort gedurfde, nieuwe vormen van kerk zijn, om zo meer mensen te bereiken met het evangelie. Dit rapport heeft een vervolg gekregen in de brochure Moving on in a Mission-Shaped Church, een officiële uitgave van de Engelse Methodistenkerk en de Anglicaanse Kerk, die deze week is verschenen.

In de brochure wordt allereerst uitgelegd waarom het nodig is dat plaatselijke gemeenten gaan experimenteren met nieuwe manieren van kerk zijn. ,,De indeling van de week is veranderd. Steeds meer mensen moeten op zondag werken. Anderen gebruiken de zondag om te sporten of zien deze dag als het enige moment in de week waarop zij tijd kunnen besteden aan hun familie.'' Bovendien blijkt volgens de brochure uit onderzoeken dat zestig procent van de Engelsen zich niet aangetrokken voelt tot ,,het instituut kerkdienst''.

Ook de manier waarop mensen relaties met anderen aangaan, is veranderd. ,,Vroeger leefden familie en vrienden in de regel dicht bij huis. Tegenwoordig worden relaties steeds meer bepaald door de netwerken waarin wij ons begeven, en die netwerken bestrijken vaak het hele land. De kerk zal moeten leren binnen dit soort netwerken een plaats van betekenis te verwerven.''

Bovendien is ook de cultuur veranderd, aldus het rapport. ,,In het verleden had onze maatschappij een duidelijk omlijnde cultuur en de kerken waren daarvan een onderdeel. Tegenwoordig ontstaan er steeds meer verschillende groepen en subculturen en de kerk staat daarin niet langer centraal. Toch roept God ons nog steeds het goede nieuws uit te dragen in al die verschillende culturen en groepen.''

Anders

Wil de kerk in de 21e eeuw overleven, dan zal het dus anders moeten, aldus het rapport. ,,Het is niet gemakkelijk voor kerken om in deze veranderende tijden een weg te vinden. In de geschiedenis van het christendom heeft niemand voor zulke grote uitdagingen gestaan als wij vandaag. Het kan voor de hand liggen anderen hiervan de schuld te geven, of te denken dat we hebben gefaald. Maar dat is geen goed uitgangspunt.''

De schrijvers van de brochure raden gemeenten aan zich - voordat zij gaan experimenteren - eerst te bezinnen op hun eigen geloof en daarbij de opvatting vooral niet los te laten, dat Jezus de Zoon van God is en dat Hij is gestorven voor de zonden van de mensen.

Op verschillende plaatsen in Engeland zijn kerken al begonnen met alternatieve vormen van kerk zijn, meldt de brochure. Zo organiseert een kerk in York elke zondagmorgen diensten in een sportschool, die inmiddels wekelijks zo'n zeventig bezoekers trekken. Een gemeente in Cotgrave richt zich elke donderdagavond met bijeenkomsten in een theewinkel op oudere dames. En een kerk in Benfleet is een skateboardhal begonnen, waar jongeren zich sportief kunnen uitleven en tegelijk worden aangemoedigd na te denken over het geloof.

Overigens is het zeker niet de bedoeling dat alle gemeenten hun zondagse kerkdiensten staken en zich volledig richten op alternatieve vormen. ,,Moeten we de kerk zoals wij die kennen verlaten en al onze tradities wegdoen? Zeker niet. Maar we moeten wel leren een 'en-en-kerk' te worden. Tegelijkertijd traditioneel en vernieuwend.''

De Anglicaanse Kerk en de Methodistenkerk zijn de website www.freshexpressions.org.uk begonnen, waarop plaatselijke kerken hun nieuwe initiatieven kunnen aanmelden en zo van elkaar kunnen leren.

Door: Aldwin Geluk, bron: Nederlands Dagblad