Vier onderzoeksterreinen

Bij het stichten van gemeenten kun je vier terreinen van onderzoek onderscheiden.

1. Onderzoek naar de oogstarbeiders. Oftewel: het onderzoeken van de huidige situatie van kerkgenootschappen, plaatselijke gemeenten en para-kerkelijke organisaties. Het doel hiervan is te ontdekken hoeveel potentie aanwezig is om een land of streek missionair te bearbeiden. Bijv. het aantal actief meelevende gemeenteleden, de jaarlijkse toename, de oorzaken van snelle dan wel langzame groei, enz.

2. Onderzoek naar het oogstveld. Welke factoren en welke ontwikkelingen in de maatschappelijke context hebben invloed op het evangelisatiewerk van de gemeente? Te denken valt aan secularisatie, individualisering, urbanisatie, economische recessie, normvervaging, nieuwe tijdsdenken, verslavingen, sociale nood, enz. Wie zijn de onbereikten in ons land? Waar bevinden ze zich? Wat zijn hun noden en behoeften, hun vragen en problemen? Waar is de onkerkelijkheid groot dan wel minder groot? Enz.

3. Onderzoek naar de receptiviteit. Dit wil zeggen het onderzoeken van de mate van openheid voor de boodschap van het evangelie. Waar zijn de velden wit om te oogsten? Zijn er bepaalde segmenten van de bevolking waar men een grote bereidheid heeft het evangelie te aanvaarden? In welke situaties (vaak overgangssituaties) staan mensen open voor veranderingen en wellicht ook voor de veranderende kracht van het evangelie?

4. Onderzoek naar de doeltreffendheid van evangelisatiemethoden. Welke aanpak wordt door God gezegend? Welke wegen gaat God in onze tijd om mensen voor Zich en Zijn gemeente te winnen? Wat kunnen we leren van gemeenten die veel onkerkelijken bereiken?

Praktische tips

Onderzoek kan erg tijdrovend zijn. Het is dus zinnig om andere mensen in te schakelen en het werk te verdelen. "Hoe eet je een olifant?" vroeg de Argentijnse evangelist Juan Carloz Ortis zich af. Heel eenvoudig: "Door hem in kleine porties te verdelen!" Hieronder een aantal praktische adviezen naar aanleiding van het onderzoek dat ik in Den Haag heb uitgevoerd.

Tip 1: Bezoek een stadsdeelkantoor of gemeentehuis

Hier kun je het percentage autochtonen/allochtonen, de leeftijdsverdeling in de wijk, de stemgegevens en de sociaal economische samenstelling achterhalen. Gegevens verzamelen lijkt voor sommigen wat dor en droog, maar is in werkelijkheid absoluut noodzakelijk. Jim Montgomery zei het als volgt: "Informatie leidt tot inspiratie". En daarmee slaat hij de spijker op zijn kop!

Hoe wil je als gemeentestichter met jongeren werken als er amper jongeren in de wijk wonen? Wat heeft het voor zin om gezinsdiensten te organiseren als de buurt voornamelijk uit 65-plussers bestaat? Het is nodig om de algemene gegevens van een wijk duidelijk te hebben zodat je het karakter van de wijk leert kennen en zodat je de gemeente kunt afstemmen op de wijk. William Carey , de grote zendingspionier, wist dit al lang toen hij met zijn ‘Inquiry’ een indrukwekkende hoeveelheid informatie bijeen gebracht heeft. De invloed van deze informatie is zeer groot geweest!

Tip 2: Ga langs bij de bibliotheek en achterhaal de geschiedenis

Gegevens over het verleden van de wijk kunnen van belang zijn bij het stichten van een gemeente. Geschiedenis vertelt haar verhaal over de wijk en zal een verstandige gemeentestichter leren hoe hij/zij kan inspelen op datgene wat er gebeurd is, zodat de toekomst haar verhaal over Christus en zijn gemeente zal vertellen.

In de Haagse wijk Laakkwartier ontdekte ik dat een gedeelte van de wijk vroeger werd gebruikt om de lijken van ter dood gebrachte misdadigers als afschrikwekkend voorbeeld op te hangen. Deze lijken hingen er vaak maandenlang met het oog op mensen die met kwade bedoelingen naar Den Haag kwamen. Op zijn minst opvallend dat de wijk nog steeds een slecht imago heeft en voor een groot gedeelte wordt aangemerkt als achterstandsbuurt!

Tip 3: Maak een overzicht van berichten uit de krant

Neem een abonnement op de plaatselijke krant. Regelmatig verschijnen er berichten over ‘jouw’ wijk of plaats, zoals activiteiten van de bewonersorganisatie, projecten die worden uitgevoerd en problemen die de bewoners overlast bezorgen. Ook worden er eens in de paar jaar door de plaatselijke overheid beleidsplannen geschreven voor de toekomst van een wijk. Daarover verschijnt een artikel in de krant dat, naast zinnige informatie over bijvoorbeeld bouwplannen, een korte samenvatting geeft van datgene wat er in een wijk speelt.

Tijdens het verzamelen van krantenberichten in Laakkwartier, kwam ik erachter dat er in een bepaald gebied ongeveer 800 woningen tegen de vlakte zouden gaan om daarvoor in de plaatst nieuwe woningen te bouwen. Noodzakelijk om te weten als je juist in dat gedeelte een nieuwe gemeente wilt beginnen, want een groot gedeelte van de bewoners zal moeten verhuizen.

Tip 4: Houd een enquête onder de buurtbewoners

Een goede enquête achterhaalt de behoeften en noden van de wijk! Het schept de mogelijkheid voor de buurtbewoners om hun verhaal kwijt te kunnen en het voorziet in waardevolle informatie over de mening van de wijkbewoners over tal van zaken. Daarnaast kun je door middel van een enquête het geestelijke klimaat van een gemeenschap proberen te bepalen. De volgende vragen kunnen je hierbij helpen:

1. Wat is de grootste behoefte in dit gebied? Met deze vraag worden mensen geprikkeld hun gedachten te geven over de gemeenschap waarin ze wonen.
2. Gaat u naar een kerk/gemeente? Als dat het geval is, bedank ze dan voor de tijd die ze gaven en ga verder. Het doel is de geestelijke ontvankelijkheid te peilen van buitenkerkelijken, niet van kerkmensen.
3. Waarom denkt u dat de mensen hier niet naar de kerk gaan? Als mensen recht op de man af gevraagd worden waarom zij zelf niet naar een kerk gaan, drijft dat ze in de verdediging. Als mensen worden gevraagd waarom anderen niet naar de kerk gaan, zal dat over het algemeen tot gevolg hebben dat ze vertellen waarom ze zelf niet gaan.
4. Wat zou u graag in een kerk aantreffen als u er één zou bezoeken? Deze vraag levert inzichten en kennis op over het type kerk dat mensen zou kunnen interesseren.
5. Wat kunnen wij voor u betekenen en wat zou u ons adviseren om de mensen in deze plaats beter te kunnen dienen? Het gaat er bij deze vraag om duidelijk te maken dat de gemeente er voor de mensen is en niet andersom.
6. Kent u iemand aan wie ik deze vragen ook zou moeten stellen? Op deze manier werk je op een actieve manier aan een netwerk van mensen die op de hoogte zijn van wat je in de wijk wilt gaan doen.

Wat me opviel bij het enquêteren in het Laakkwartier is dat dit een goede manier is om contacten te leggen. Bij verschillende mensen werd ik binnen gevraagd en kreeg ik wat te drinken aangeboden. Anderen vertelden mij na een paar minuten hun levensverhaal of vertelden over grote zorgen die hen bezighielden. Er zijn verschillende mensen geweest die hebben aangegeven dat ze graag wilden dat ik nog een keer langs kwam om te praten. Blijkbaar leidt een stukje interesse in de mening van de wijkbewoners en hun leefwereld tot veel mogelijke contacten.

Tip 5: Praat met sleutelpersonen

Een ander belangrijk onderdeel bij het onderzoeken van een wijk is het voeren van gesprekken met zogenaamde ‘sleutelpersonen’. Met sleutelpersonen bedoel ik mensen die de wijk goed kennen en een sleutelfunctie in de wijk vervullen. Gedacht wordt aan directeuren van (basis)scholen, leden van de bewonersorganisatie, wijkagenten, jongerenwerkers etc. Deze mensen zijn vaak al een lange tijd werkzaam in de wijk, hebben veel contacten met buurtbewoners en vervullen een belangrijke positie in de wijk. Schud handjes met deze mensen! Bel ze op en maak een afspraak om hun mening over de wijk te horen. Vraag ze hoe zij de wijk zouden omschrijven, welke problemen ze signaleren en welke taken er openliggen voor een gemeente.

In het Laakkwartier heb ik gesprekken gevoerd met vier directeuren van basisscholen, een wijkagente, buurthuis-medewerkers en jongerenwerkers. Aan het eind van deze gesprekken vroeg ik ook altijd of de ondervraagde nog relevante contacten had voor het onderzoek. Op deze manier leerde ik behoorlijk wat mensen kennen die een grote invloed hebben op de wijk. Ik vroeg ook op welke manier er samengewerkt kon worden. Daarop bood één van de directeuren me aan om op zondag de gymzaal van zijn school tegen een aantrekkelijke prijs te huren. Anderen stelden voor om mensen met problemen door te verwijzen naar de te stichten gemeente. Er werd zelfs geopperd om mee te werken aan een gezinsdienst en samen activiteiten voor de buurt te organiseren!

Tip 6: Houd een gebedswandeling

Doordat ik veel christenen in Den Haag heb opgebeld om te vragen of ze iemand kenden die goed op de hoogte was van de wijk, wisten veel mensen wat ik aan het doen was. Ik was net een maand bezig of ik werd opgebeld door de leiders van een gebedshuis uit Den Haag. Er zou een team bidders uit Engeland naar Den Haag komen om voor de stad te bidden. Of ik het zag zitten hen in een halve dag iets te vertellen over het onderzoek en hen mee te nemen de wijk in voor een gebedswandeling. Dat zag ik natuurlijk wel zitten! Een paar weken later kwamen er zes Engelse bidders op de lunch. Na een korte presentatie zijn we de wijk ingegaan om te bidden. Ik heb met belangstelling geluisterd naar gebeden van christenen die de wijk amper kenden. Al wandelend spraken we met God, vragend naar Zijn plannen, luisterend naar Zijn stem en verlangend naar zijn liefde, verlossing en genezing. Dat was indrukwekkend!

Ik raad je aan om ook een gebedswandeling te houden. Als gebed en gemeentestichting hand in hand gaan, kan verandering een kans krijgen! Deuren die gesloten waren, gaan open. En dan blijkt dat er toekomst is voor de gemeente van Jezus Christus in Nederland en ver daarbuiten!

Twee belangrijke redenen voor het houden van een gebedswandeling zijn:

1. Gebedswandelen stelt de gelovigen in staat te zijn waar de problemen zijn en die met eigen ogen te zien. Als we in een kamer zitten opgesloten, hebben we niet hetzelfde begrip als wanneer we de problemen open en bloot voor ons zien.

2. Gebedswandelen is ook een middel om te zien wat God ziet! De Heilige Geest geeft tijdens een gebedswandeling vaak inzicht in een bepaalde locatie en de aanwezige geestelijke invloeden. Een combinatie van fysieke waarneming en geestelijke waarneming kan God gebruiken om inzicht te geven.

Tot slot

Natuurlijk zijn er ook gevaren bij het doen van onderzoek. Getallen kunnen voor een verkeerd doel gebruikt worden, ze kunnen verkeerd geinterpreteerd worden of zo'n overheersende plaats innemen dat een geestelijke attitude en gebed op de achtergrond komen. Tenslotte is er ook nog het gevaar dat er beslissingen genomen worden op grond van onvolledige informatie.

Gevaren waar we ons bewust van moeten zijn, maar die het doen van onderzoek allerminst uitsluiten. Om te zien wat er nog in ons land of onze stad moet worden gedaan om Gods Koninkrijk uit te breiden, moeten we immers eerst een duidelijk beeld hebben van de huidige situatie. Pas dan kunnen we na verloop van tijd zien of onze inspanningen het gewenste effect hebben gehad en God de eer geven die Hem toekomt.